Nằm ở khu vực phía Đông TP.HCM – đô thị phát triển bậc nhất Việt Nam, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh được Chính phủ Việt Nam thành lập vào năm 1995 nhằm kiến tạo một trung tâm đào tạo đại học, sau đại học và nghiên cứu khoa học – công nghệ đa ngành, đa lĩnh vực, chất lượng cao, đạt trình độ tiên tiến, làm nòng cốt cho hệ thống giáo dục đại học, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội. Sau sáp nhập, Khu đô thị ĐHQG-HCM trở thành trung tâm của TP.HCM mới, trung tâm của ba cực tăng trưởng kinh tế, tam giác tài chính, công nghiệp và cảng biển hiện đại.
Với tổng diện tích 643,7 hecta theo mô hình đô thị đại học hiện đại, ĐHQG-HCM là một trong những cơ sở giáo dục lớn nhất Việt Nam với 30 đơn vị, trong đó có 8 trường đại học thành viên (Trường ĐH Bách Khoa, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường ĐH Quốc Tế, Trường ĐH Công nghệ Thông tin, Trường ĐH Kinh tế – Luật, Trường ĐH An Giang, Trường ĐH Khoa học Sức khoẻ), 1 viện nghiên cứu khoa học thành viên (Viện Môi trường và Tài nguyên), 1 Phân hiệu tại tỉnh Bến Tre và 20 đơn vị trực thuộc là các tổ chức khoa học và công nghệ, thư viện, các tổ chức phục vụ đào tạo, dịch vụ.